Ook ik ging naar de gelukkige huisvrouw.  Ik had eerder geen behoefte aan “Komt een vrouw bij de dokter”, ook zo’n bestsellerfilm die met de nodige publicitaire hijgerigheid was aangekondigd en daar heb ik, denk ik na het zien van de gelukkige huisvrouw zeker te weten, niets aan gemist.

Ten eerste: ben ik nou de enige die Carice van Houten-moe begint te worden? ‘Tuurlijk, ze is best een goede actrice, ze ziet er leuk uit én ze heeft er geen moeite mee uit de kleren te gaan (en dit alles niet noodzakelijk in deze volgorde), maar na haar inmiddels bijna net zo vaak in de bioscoop te hebben gezien als Linda de Mol op televisie heb ik het wel gehad met haar maniertjes die gevaarlijk ergens tussen stoer en ordinair in balanceren.

Ten tweede: bij een bestseller weet je sowieso zeker dat het een beroerd boek betreft – anders kan nooit het volledige Nederlandse volk, dat gewoonlijk nooit een boek ter hand neemt, het willen kopen, laat staan lezen. Een goed boek is al moeilijk te verfilmen, een slecht boek kan dan eigenlijk al geen goed scenario meer opleveren. Maar daar gaat het dan ook niet om, het gaat om het publiek. Het doorsnee-publiek natuurlijk, want dat is de grootste groep. Dus wordt de enige filmster die Nederland momenteel arm is maar weer een keertje gevraagd, opent de film gelijk met een wilde seksscene in het toilet van een vliegtuig – wie droomt daar niet van - en worden wat platte grappen die iedereen kan bevatten van stal gehaald:

“U heeft uw kind in een doos gestopt?” – “Nee, mijn kind komt uit mijn doos”,

antwoordt Lea/Carice,  daarbij, om ook bij de allerdomsten onder ons de grap te laten binnenkomen, een bijpassend gebaar maken richting haar onderkant, want “doos” is tenslotte waar een bepaalde sociale laag van de bevolking sinds enige jaren het vrouwelijk geslachtsdeel mee aanduidt. Het lijkt verdorie “Ranking the Stars” wel – ook zo’n misbaksel van ons-kent-ons oh-la-la amusement. En dan durft de NRC nog te schrijven:

De film bestaat uit een ambitieuze mix van komedie, thriller en drama. De komedie komt voort uit Lea’s grote mond en stoere levenshouding. Omdat haar botte oneliners hier beter zijn gedoseerd dan in het boek, zijn ze ook geestiger; de komische timing van de film is vaak uitstekend.

Eh, juist ja, dat boek is natuurlijk van Heleen van Royen, onze overgewaardeerde nationale stoute meid. Stout zouden we natuurlijk allemaal wel willen zijn, maar er gaapt nu eenmaal een flink gat tussen dream en drive, dus zijn we braaf en lezen we er liever over vanuit onze luie stoel. Van Royen heeft dan ook met dit boek wel 300.000 exemplaren verkocht en da’s een flink aantal.

Haar motto: er is geen trauma zo pijnlijk of het mag niet recht in het gezicht worden uitgelachen

Dat schrijft Het Parool – de krant die naar mijn idee momenteel de beste filmrecensies schrijft en die verder uit de persmap weet te melden dat “De gelukkige huisvrouw” een ‘ironisch drama’ is qua genre.

Verder recenseert NRC:

De gelukkige huisvrouw is een onevenwichtige film, met een prima eerste helft en een minder geslaagde tweede.

Het tweede deel van de film, de opname in de psychiatrische inrichting, wat NRC zo mooi de “Vatersuche” noemt vind ik  juist veel ontroerender, met al die leuke groepstherapie-scènes. Alleen bestaat een dergelijke film al: “One Flew Over the Cuckoo’s Nest (1975)“, een film met meer diepgang en een verfijndere humor – helaas niet geschikt voor de would-be stouterik die het van Van Royens boeken moet hebben.
De gelukkige huisvrouw is een ironisch drama dat, volgens Parool recensent Mark Moorman, ergens tussen ‘ironie’ en ‘drama’ in een spagaat is blijven hangen. Het grootste drama is echter dat film en boek buitensporig veel aandacht krijgen; de ironie is dat de makers er wel weer goed aan zullen verdienen.

Amateurs! – “een tragikomische kroniek over een niet te stuiten toneelgezelschap”, geschreven door Wannie de Wijn is een hilarisch toneelstuk over een amateurtoneelgezelschap dat eens wat hogerop wilde. Dus werd een professionele regisseur aangesteld om een “echt” stuk te schrijven, geen musical, maar “muziektheater”. Het niveau moet omhoog, maar wat gebeurt is dat sommige spelers het niet kunnen bolwerken, dat het stuk te hoog gegrepen is, waardoor iedereen zich afvraagt wat hij eigenlijk aan het spelen is, de spelers er naar het idee van de regisseur niet voldoende voor gaan en de regisseur naar het idee van de spelers teveel artistiek bezig is met zijn stuk zonder rekening te houden met waar het de spelers om te doen is geweest: plezier in toneelspelen. Dit werd in een van de dialogen tussen de spelers en hun regisseur op het eind van het stuk nadrukkelijk uitgesproken. Zaken die gebeuren en waarschijnlijk herkenbaar zijn voor amateurgezelschappen. Waar nog bij komt dat de regisseur met twee leden verhoudingen heeft.  Een extra hilarisch element was dat in het stuk tijdens de eerste repetitie in de grote zaal van de schouwburg de computer een eigen toneelstuk afdraait waardoor er op de verkeerde momenten rekwisieten naar beneden komen, het licht aan- en uitgaat en muziek klinkt die niet hoort te klinken.

Bij een dergelijke uitvoering  lijkt het mij altijd moeilijk om de juiste maat te houden: het lijkt zo makkelijk om een acteur te spelen die niet kan acteren, maar volgens mij schiet je al snel door als je op het effect afgaat. In dit geval wisten de spelers het voortreffelijk te doseren en het stuk was dan ook de hele avond een genot om naar te kijken.

Ik heb dus twee uur lang geboeid zitten kijken naar deze leuke voorstelling. En toch kan ik het niet laten weer kritiek te spuien op een verschijnsel dat inmiddels in ons uitgaansleven ingeburgerd is geraakt: namelijk het uitspelen van een hele voorstelling zonder pauze. Dit stuk duurde 2 uur en hoewel ik mij geen moment verveeld heb, vind ik dat er best een pauze in had gemogen. Je bent toch een avondje uit? Goede toneelschrijvers wisten vroeger dat je voor de pauze naar een hoogtepunt in de verwikkelingen werkte zodat de toeschouwers in de pauze met elkaar konden speculeren over de mogelijke afloop. Enige jaren geleden moest ik bij de Nederlandse Opera zelfs een Wagner opera zonder pauze uitzitten!

Dat je bij de Pathé bioscopen geen pauze meer krijgt en zelfs je popcorn en chips mee de zaal in mag nemen – hoe spijtig ook – heeft alles te maken met het snel willen rouleren van de bezoekers, veel zalen, veel voorstellingen, veel platte, op het effect gerichte films, veel geld voor een toegangskaartje, hoge winst. Maar ik ga nu juist buiten de deur van dit soort zaken genieten omdat ik er dan meer aandacht voor kan hebben dan wanneer ik thuis met een DVD op de bank ga zitten – ik wil daarna helemaal niet “nog iets aan mijn avond hebben”, maar even over het stuk kunnen doormijmeren.

Helaas schijn ik de enige te zijn die vind dat theatergezelschappen die zichzelf serieus nemen niet zouden moeten toegeven aan het fast-foodprincipe.

Bij amateurvoorstellingen zit gek genoeg wel altijd een pauze: amateurs zijn natuurlijk vrij van de drang om hun stukken voor het geld te spelen; zij spelen voor het genoegen van het spelen. Hoe beperkt amateurs – letterlijk “liefhebbers” – wellicht ook zijn in hun mogelijkheden, professionals zouden vaker naar amateurs moeten kijken of op zijn minst met ze moeten praten om weer eens terug te kunnen naar de basis, naar de reden waarom zij op hun achttiende besloten professional te worden – ooit zijn ze tenslotte ook amateur geweest. Als zij iets van amateurs kunnen leren is het wel dat zij de liefde voor hun kunst wellicht vergeten zijn.

Kunst is helaas verworden tot een massa-consumptie artikel; als kunst niet meer wil zijn dan kortstondig vermaak, zonder noodzaak of op zijn minst wil tot reflectie, kunnen we beter gelijk naar een pretpark gaan. Of naar een amateurvoorstelling – zo slecht is dat niet.

Het was puur toeval dat ik een flyer oppikte van de Van Warmerdam expositie in het Schiedamse Stedelijk, want ik wist niet eens dat Van Warmerdam ook beeldend kunstenaar was. Soms heeft flyeren dus zin
Ik er naar toe, want op “De Noorderlingen” na heb ik al zijn films gezien. Alex van Warmerdam’s schilderijen zijn net zoals zijn films: vervreemdend. Een merkwaardig soort humor, zoals het museum op de website vermeldt:

Alex van Warmerdam
Tentoonstelling. Schilderijen, film, theater
14 februari – 24 mei 2010
Het Stedelijk Museum Schiedam presenteert van 14 februari – 24 mei 2010 de eerste grote tentoonstelling van het multitalent Alex van Warmerdam. Nieuwe ensceneringen van filmfragmenten, beelden uit theatervoorstellingen, affiches, foto’s en maquettes gaan samen met schilderijen, tekeningen, grafisch werk, teksten en ter plekke vervaardigde wandschilderingen. Vier monumentale zalen ontvouwen de gedachtewereld van de maker, vervuld van grimmige humor en absurdistische wendingen.

Ontzettend jammer dat het museum niet zo groot is, in een uurtje liep je er doorheen.

Hoogtepunten vond ik zelf de voetbalspelers in een woonkamer, de koningin tijdens de troonrede met naast haar kapitein Bob en “Man in bos” uit 2000 – hieronder als foto van Bob Goedewaagen uit het Bulletin van het Stedelijk Museum Schiedam.