Un conte de Noël

Welke dieperliggende gedachten filmmaker Arnaud Desplechin gehad heeft bij het maken van zijn kerstvertelling weet ik niet precies, maar om naar te kijken vond ik “Un conte de Noël” wel een aangename film.
Heel in het kort de beschrijving:

Aanvankelijk hadden Abel Vuillard en zijn veel jongere vrouw Junon twee kinderen, Joseph en Elizabeth. Als blijkt dat Joseph lijdt aan de ziekte van Hodgkin, is hun enige hoop een beenmergtransplantatie. Aangezien niemand geschikt beenmerg heeft, verwekken Abel en Junon een derde kind, Henri. Maar ook Henri blijkt Joseph niet te kunnen redden en Joseph sterft. Vele jaren later draagt de familie Vuillard deze dramatische gebeurtenissen nog met zich mee. De relatie tussen de kinderen zijn uitermate gespannen. Als net voor Kerstmis blijkt dat Junon ook lijdt aan dezelfde kanker als haar overleden zoontje, is voor Henri de tijd gekomen om zijn schuld aan de familie af te lossen. (Filmladder synopsis)

Un conte de Noël is een familiekroniek in de traditie van Thomas Vinterbergs Festen en Familie van Willem van de Sande Bakhuyzen. Met zichtbaar genoegen toont de Franse regisseur Arnaud Desplechin wat bloedbanden zoal vermogen. (Jan pieter Ekker op Cinema.nl)

Ja, maar dan toch vooral “Familie”, want bij “Festen” wordt nog wel duidelijk waarom er wraak moet worden genomen. In deze film begreep ik in ieder geval niet waarom Elizabeth het nodig vond Henry in de ban te doen. Of het zou moeten zijn, zoals het Parool beschrijft, dat het is omdat zij niet tegen hem opkon:

Elizabeth verwijt hem dat hij haar altijd in de schaduw duwde (”Je hebt mijn hele leven gestolen”). Schoonzussen en zwagers worden in de conflicten meegetrokken.

Nou, meegetrokken: de hele familie is in die eis is meegegaan, wat ik eerlijk gezegd ook niet begrijp.
Alleen Elizabeth’s zoon Paul houdt contact en nodigt Henry zelfs uit voor de kerstviering in Roubaix. Nu is die Elizabeth ook een zeer druilerig type, we zien haar in het begin bij haar psychiater zitten en even later in een therapeutisch gesprek met haar vader Abel, die een lang stuk uit Nietzsche’s “Zur Genealogie der Moral” voorleest:

As comfort and chastisement, Abel recites a long passage about the futility of our desire for self-knowledge and our alienation from our own experience.
“We rub our ears after the fact,” Nietzsche wrote, “and ask in complete surprise and embarrassment, ‘What just happened?,’ or even, ‘Who are we really? (movie review The NewYork Times).

Ongetwijfeld is dat alles belangrijk, net als de films waar door de familieleden naar gekeken wordt: The Ten Commandments uit 1956,waar de hele familie naar zit te kijken, Funny Face  uit 1957 (Faunia) en niet te vergeten “A Midsummer Night’s Dream” uit 1935, (Paul) (Bron: IMDB). Midsummer Night’s Dream speelt denk ik wel een grote rol: de muziek die Mendelssohn bij dit stuk schreef horen we voortdurend op de achtergrond (afgewisseld met Scarlatti, wat kerstmuzieken franstalige hiphop) en aan het eind van het stuk zegt Elizabeth min of meer het slot uit Shakespeares stuk op: (ik citeer in de taal van de meester zelf:

If we shadows have offended,
Think but this, and all is mended,
That you have but slumber’d here
While these visions did appear.
And this weak and idle theme,
No more yielding but a dream,

Het is de ietwat chaotische opzet van de film die maakt dat de bedoeling niet helemaal duidelijk wordt en die er misschien niet is. Je kunt er eindeloos over door blijven filosoferen en misschien is één keer kijken ook gewoon niet genoeg.

Met instemming citeer ik daarom nog maar een keer de New York Times-recensie:

Mr. Desplechin has a positive genius for making his carefully structured tales seem breathless and aleatory, as if any given film were plucked almost at random from dozens of other possibilities. The result, in the case of “A Christmas Tale,” is a movie that is almost indecently satisfying and at the same time elusive, at once intellectually lofty — marked by allusions to Emerson, Shakespeare and Seamus Heaney as well as Nietzsche — and as earthy as the passionate provincial family that is its heart and cosmos and reason for being.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *