Paulo Coelho – De Zahir

Laat ik maar met de deur in huis vallen: de lovende kritieken op dit boek snap ik niet. Het is, na “De Celestijnse belofte” het saaiste boek dat ik ooit gelezen heb. Het zal wel te maken hebben met de spirituele zoektocht die in het boek beschreven wordt.

Een internationaal beroemde schrijver is zo druk doende met zijn literaire werk en de plichtplegingen die dat met zich meebrengt, dat hij niet in de gaten heeft dat hij zich langzaam van zijn vrouw, Esther, verwijdert. Zij was de vrouw die hem zover gekregen had datgene te doen wat hij werkelijk wilde: een boek schrijven.

Dat boek, over een pelgrimstocht naar Santiago, beleefde een stille triomf over de wereld en werd gevolgd door een mondiale bestseller over eenjongen die op zoek gaat naar een schat. Op het toppunt van zijn roem, wanneer zij in Parijs bij hem is ingetrokken, neemt Esther het besluit oorlogscorrespondente te worden. Ze wil weten waarom de mensen niet gelukkig zijn en denkt daar achter te komen in een oorlogssituatie.

Het laatst wordt zij in Parijs gezien met een man met Mongoolse trekken. Dan is ze ineens verdwenen en verdenkt men in eerste instantie de schrijver hiermee iets van doen te hebben. Wat volgt is een lange tocht waarin hij naar zijn verdwenen geliefde op zoek is – een odyssee die hem de ruimte geeft na te denken over zijn relatie met Esther, over de liefde en over verdwijnende culturen waarin liefde een centrale plaats heeft.

Overgenomen van de website van de Noord Nederlandse Boekhandel.

Die Odyssee wordt eigenlijk al afdoende beschreven in het prachtige gedicht “Ithaka” van Kavafis, een gedicht dat ik  jaren geleden eens las, maar toen niet begreep. Nu wel en eigenlijk was het daarmee wel voldoende. Ik hoef daar niet ook nog eens zo’n 300 zweverige pagina’s voor te lezen.

Zo vraag ik mij bijvoorbeeld af: Wat is het nu dat de verteller geleerd heeft waardoor hij zijn vrouw Esther weer waardig is geworden? En waarom is het eigenlijk al goed genoeg voor haar dat hij haar achterna is gereist? Moet er niet gepraat worden ofzo? ( de reden dat ze wegging was dat er bijna niet meer gepraat werd). En de Italiaanse actrice waarmee de verteller in de tussentijd samenwoont en die toch al die tijd een geweldige partner voor hem is geweest? Wat is haar rol? Ze nemen gewoon afscheid, zonder emoties lijkt het wel. Hoeveel ze van hem houdt, ze begrijpt hem dat hij zijn “Zahir” achterna blijft jagen. Bestaan zulke onbaatzuchtige relaties? En wat is het nut van het diner waar iedereen openhartig is over zijn inkomen?

Irritant in boeken die dergelijke new-agerige filosofieën verkondigen vind ik het vage gebruik van woorden als “energie” en “liefde”.  We hebben het hierbij niet over liefde tussen man en vrouw of ouders en kinderen, maar een soort alomvattende en allesvergevende wereldliefde; we moeten van iedereen evenveel houden. De “energie” is in ieder geval niet meetbaar, alleen uitverkorenen kunnen het voelen. Dat maakt het ook zo moeilijk je er negatief over uit te spreken – je verklaart er immers mee dat je niet uitverkoren bent.  Je moet dus gewoon geloven dat er meer is tussen hemel en aarde dan wij kunnen waarnemen. Maar het is Coelho’s geloof, niet het mijne. Helaas geloof ik  maar tot op zeer zekere hoogte. 🙂

Opvallend bij dergelijke blabla – maar misschien is hier sprake van een oorzaak en gevolg-verhouding –  is het gemak waarmee dergelijke schrijvers  verzuimen zich een beetje behoorlijk te documenteren. Zo wordt de “vrouwe” vergeleken met de verschijning van een “meisje” (in plaats van Maria) aan Bernadette in Lourdes. Vervolgens wordt op pag 177 een link gelegd met de onbevlekte ontvangenis van Maria – de “zwangerschap zonder seks” volgens velen en Coelho schrijft het ze na. Dit dogma uit 1854 stelt dat Maria als enige mens (na Adam en Eva) zonder erfzonde ter wereld is gekomen (het zou anders moeilijk hebben gelegen dat zij de moeder van de verlosser was). Over dit dogma zelf geen woord; men moet op zijn minst katholiek zijn geweest om gegrepen te worden door de haarkloverijen die ermee gepaard zijn gegaan. Maar een schrijver die zich uitspreekt over de spiritualiteit van de kerk en vervolgens de faut ingaat met iets wat zonder al te veel moeite te verifiëren is, is voor mij per definitie verdacht.

Het verhaal zelf kabbelt vrolijk door. Ik heb geen structuur kunnen herkennen en me met geen der personages kunnen identificeren. Maar tot nu toe hoor en lees ik alleen maar enthousiaste geluiden dus het zal wel aan mij liggen.

One thought on “Paulo Coelho – De Zahir

  1. Pingback: Kuehleborn’s Cultural Corner of The Web » Pascal Mercier - Nachttrein naar Lissabon

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *