The Banishment

Geen eenvoudige kost, deze 150 minuten durende film. Wie gewoon een filmpje wil pakken komt bedrogen uit, maar wie de tijd wil nemen met regisseur Andrei Zvyagintsev mee te denken, te construeren aan deze film wordt ruimschoots beloond.

Tijd die je wat Zvjagintsev betreft zou moeten gebruiken om na te denken over wat de nieuwe informatie voor jouw perceptie van de personages betekent. Want dat heeft hij het liefst: dat de kijker ‘meeschrijft’ aan zijn film en zo zijn eigen verhaal maakt. En dat hoeft niet per se het zelfde verhaal te zijn. De regisseur heeft in interviews laten weten dat hij regelmatig verbaasd is over de interpretaties, ‘maar nooit teleurgesteld.’ (“Symboliek en puzzelstukjes” op Cinema.nl)

Uiteindelijk gaat de film over relaties – vooral de moeizame communicatie tussen mannen en vrouwen – en lotsbestemming, de dood zo je wilt. Maar het is ook een film waarin prachtige natuuropnamen te zien zijn, gemaakt door Mikhail Krichman in België, Sardinië, Frankrijk en Moldavië.

Om maar met het begin te beginnen: een auto komt aanrijden, bestuurd door de gewonde Mark. Hij is op weg naar zijn broer Alex, omdat die de kogel moet verwijderen. Geen arts, geen ziekenhuis. Dat betekent dat de kogel er niet zomaar in is gekomen. De praktijken van Alex en Mark kunnen het daglicht blijkbaar niet verdragen, maar details worden niet verstrekt – ze doen niet ter zake.

De hele rit duurt naar Hollywood-maatstaven onwaarschijnlijk lang, maar kluistert de kijker vast aan zijn bioscoopstoel, temeer daar de scene later in de film in een heel ander verband, nog eens vrijwel letterlijk herhaald wordt. Dit levert een fraai ritme op.

Dialogen zijn schaars, met name Alex is geen spraakwaterval. Ook met opzet gedaan:

In een interview zei Zvjagintsev over de dialogen: ‘Wat er tussen de regels gebeurt vind ik veel interessanter dan wat er gezegd wordt. Film is volgens mij een visuele kunstvorm, en als een regisseur erin slaagt een bepaalde sfeer te scheppen, zonder dat hij daarbij de hulp van dialogen nodig heeft, dan vind ik dat de allergrootste prestatie.’ (“Symboliek en puzzelstukjes” op Cinema.nl)

En dan de symboliek. Religieus, vooral,

Alex wast het bloed van zijn broer van zijn handen, Vera krijgt van dochter Eva een appel (heeft u ‘m?), overal hangen houten kruisen aan muren, en de kinderen van Alex en Vera zijn bezig met een puzzel van Da Vinci’s schilderij De Annunciatie (waarin Maria van aartsengel Gabriël te horen krijgt dat ze zwanger is). (nogmaals met dank aan “Symboliek en puzzelstukjes” op Cinema.nl)

Dat is misschien wel, zoals dat in het Duits zo mooi heet, hineininterpretieren. Ik zie dan meer in de beek die droogstaat en aan het eind van de film weer volloopt door een enorme regenbui. Die annunciatie geloof ik wel, maar die handenwasserij heeft toch een duidelijke reden en die appel: verwijst er toch naar dat de vrouw zondig is? En dat is nu juist niet het geval – misschien wel het teleurstellende aspect van deze film.

Want: de film draait om het gegeven dat Vera aan Alex vertelt dat ze zwanger is, “maar niet van jou”. Het is de inzet tot het drama, waarbij men, of in ieder geval ik als gewone nuchtere Westerse sterveling, denk dat het geheel zich gaat afspelen om het overspel van Vera. Bij de ontknoping, die ik hier niet zal onthullen, denk je: had dat nou op die manier gemoeten?

Een 10 voor de film, een 7 voor de plot.

Op het eind maakt de muziek nog wel iets goed: het bekende “Für Alina” van Arvo Pärt komt erin voor, maar vooral de slotmuziek is van een ongekende vaart. Eerst het volksmuziekachtige duet (Kanon Pokajanen van Pärt) tussen de twee plattelandsvrouwen, met opvallende microtonaliteit en daarna het hypnotiserende “Exsilium” van Andrej Dergatsjev.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *