Johann Wolfgang Goethe - Goethe en de muziek

Johann Wolfgang Goethe

1749 - 1832

Goethes werk op muziek gezet.

Grote dramatische werken met muzikale Einlagen.
Kleine dramatische werken, opera's, Singspiele.
Festspiele, Theatergedichten etc.
Lyriek, Balladen, Cantates etc.

A:Grote dramatische werken met muzikale Einlagen.


Clavigo (1774)	A. Schweitzer (1780) J. Zumsteeg J.F. Reichardt (1791)
Götz von Berlichingen (1. versie 1771, 2e versie 1773)	J. Haydn (1784) J.A.P. Schulz (1787) J.F. Reichardt (1790)
Egmont (1788)	Ph.Chr. Kayser (1768) - verloren J.F. Reichardt (1791) L.van Beethoven (1810
Iphigenie (1e versie 1779, 2e versie 1787) Lied der Parzen
Tasso ((1790)	J.F. Reichardt(1971)
Faust (1808, 1831)	De muziek bij en naar aanleiding van Faust staat opgesomd op een aparte pagina.

B: Kleine dramatische werken, opera's, Singspiele.

Circe. 1794, Fragment. Komische opera, bewerking van "La Maga Circe" van P. Anfossi, dat onder Goethe's leiding in 1794 in een bewerking van Chr.A. Vulpius was uitgevoerd..
Claudine von Villa Bella (1. Fassung: Schauspiel mit Gesang.) Zomer 1774, na voltooien van Werther in Frankfurt.	Zie o.m. "Mit Mädeln sich ertragen", "Liebliches Kind, kannst du mir sagen", "Es war ein Buhle frech genug". J. André (1e Auff. Sep. 1779 in Weimar, 1780 Berlijn. J.v. Becke (1780, Wenen) Chr.G. Weber (1783, Stuttgart)
Claudine von Villa Bella (2. Fassung: Singspiel, 1787/88, Rome). Goethe begaf zich met deze versie op het pad van het operalibretto. Voor een uitvoering in Weimar, 1795, moest Chr.A. Vulpius (Goethes' zwager) weer een prosadialoog maken.	J.F. Reichardt, Weimar 1789., uitv. Berlijn (1789) en 1795 (Weimar). T.M. Eberwein (1815). K.L. Blum (Berlijn, 1810) Fr. Schubert (1815) C. Coccia (Turijn, 1817) J.Chr. Kienlein (Potsdam, 1818) F. Gläser (Pest, 1826).
Concerto dramatico, composto dal Sgr. Dottore Flaminio detto Panurgo secondo, aufzuführen in der Darmstädter Gemeinschaft der Heiligen; Frankfurt 1773; pas in 1869 in Goethes nalatenschap ontdekt; Goethe zelf heeft het nooit gepubliceerd.	Lijkt nauwelijks voor muzikale uitvoering geschreven te zijn, bedient zich echter voor de afzonderlijke delen van muzikale aanwijzingen als tempo giusto, allegretto, capriccio con variazioni. Geen componist bekend.
Das Jahrmarktsfest zu Plundersweilern; ein Schönbartspiel. Frankfurt 1773	Muz. Hertogin Anna Amalia (gedeeltelijk in Weimar bewaard gebleven) T.M. Eberwein 1818.
Der Groß-Cophta. 1785 opgezet als komische opera, voor Kayser. 1791 als Lustspiel met muzikale Einlagen
Der Löwenstuhl. Ontwerp voor een romantische opera. 1803, later als toneelstuk omgewerkt.	Zie o.m. "Herein, o du Guter".
Der Zauberflöte zweiter Teil. (Fragment). Ontstaan 1794. Operalibretto, aansluitend bij de tekst van Schikaneder. Goethe begon eraan in 1794 en pakte het in 1798 en 1800 opnieuw op. Voor de muziek overlegde Goethe met P. Wranitzky (1796), Schiller (1798) en Zelter (1800, 1801, 1803). Iffland wilde het libretto kopen voor het Berliner Theater en door B.A. Weber laten componeren; maar Goethe was toen al niet meer in het stuk geïnteresseerd. Een deel uit dit project kwam later terug in de Euphorion-scene in Faust II.	Zie o.m. "Von allen schönen Waren".
Die Danaïden. Goethe bericht hierover in een brief aan Zelter 1801; het stuk was toen al enige jaren oud; nooit uitgevoerd.
Die Fischerin. Singspiel.	Zie o.m. "Erlkönig", "Wassermann und Mädchen". Corona Schröter, 1782 (Park Tiefurt, 22 juli 1782; ten dele bewaard in Weimar) T.M. Eberwein, Rudolstadt 1818.
Die Laune des Verliebten; herdersspel met ingevoegde liederen en dansen; Leipzig 1767/68.	1e opvoering 20 mei 1779 Slot Ettersburg, muz. van Seckendorff. 1e openbare uitvoering Weimar 6 maart 1805, Berlijn 3 december 18013, muz. van J.A. Gürrlich.
Die ungleichen Hausgenossen. Singspiel. (Fragment, ontstaan 1785). Libretto
Erwin und Elmire. (1. Fassung: Schauspiel mit Gesang, Frankfurt 1773/74).	Zie o.m. "Das Veilchen", "Ihr verblühet, süße Rosen" (naar Goldsmith's "Vicar of Wakefield", 1773. J. André 1775. Hertogin Anna Amalia, 1776/77 (met Einlgen en slotkwartet)
Erwin und Elmire. (2. Fassung: Singspiel).	Ph. Chr. Kayser (waarschijnlijk al vanaf de 1. Fassung) J.F. Reichardt (1790, Berlijn)
Feradeddin und Kolaila. 1816; eerste opzet voor een orientaalse opera.
Jery und Bätely. Singspiel Ontstaan 1779 tijdens de tweede zwitserse reis. Goethe heeft uitgebreide beschrijvingen over aard van de muziek, liederen etc. opgestuurd naar Kayser op 29 december 1779. Kayser heeft het waarschijnlijk nooit gecomponeerd.	Seckendorff (uitv. 12 juli 1780, Weimar) J.F. Reichardt, 1799 Weimar, 1801: Berlijn. P. Winter: 1790, München. J.v. Schaum (Öls 1795) G.B. Bierey (Dresden 1803) K. Kreutzer (Wenen, 1810) M. Frey (Mannheim 1815) A.B. Marx (Berlijn, 1825)
Lila. Ontstaan 1776 1. Fassung verloren, 2. Fassung 30 jan. 1777 in Weimar, 3. Fassung 1788 in Rome.	Seckendorff (1. Fassung, uitvoering in Weimar, ten dele bewaard gebleven). J.F. Reichardt (1791) F.L. Seidel (Berlijn 1818)
Mahomet. Fragment ; ontstaan Frankfurt 1773, opgezet als drama in 5 aktes.	Zie "Mahomets Gesang".
Scherz, List und Rache. Singspiel/Intermezzo. Ontstaan juni 1784.	Zie o.m. "Will niemand kaufen?" Kayser 1786 P.v. Winter, 1784 Wenen; 1790 München. E.Th.A. Hoffmann, 1801, Posen J.Chr. Kienlen, 1805 Augsburg.

C: Festspiele, Theatergedichte, Maskenzüge etc.


Der Geist der Jugend. Pantomimisches Ballett. 1782	Versch. liederen, dansen van nymfen en geesten, slotbalet met koor. Geschreven voor een uitvoering op 30 jan.1782. Geen composities bekend.
Der Triumph der Empfindsamkeit. 1e versie als komische opera. (1777, omgewerkt 1780) 2e versie als "eine dramatische Grille", 1786, waarbij ook "Proserpina" (zie aldaar) ingevoegd werd.	Versch. liederen, dansen, marsen, achtergrondmuziek en een groot slotballet. Geen composities bekend.
Proserpina. Monodrama. Ontstaan 1775/76 als Nänie (klaagzang) op de dood van Glucks nicht Marianne.	K. Eberwein. 1. uitv. 4 feb. 1816, Weimar. Zie ook "Der Triumph der Empfindsamkeit".