Synode van Dordrecht

Synode van Dordrecht

In de krant van woensdag 21 oktober zag ik hem: de gravure van P. van Weyts de Jonge van de Nationale Synode van Dordrecht van 1618 (meer precies: 13 november 1618 - 29 mei 1619). In 1993 bezocht ik de expositie "De Zichtbaere Werelt" in het Dordrechts Museum. De catalogus (Waanders ISBN 9066303689) staat sindsdien bij mij in de boekenkast. Ik kijk er nog wel eens in. Er staan zevenenzeventig schilderijen in afgebeeld, maar uit mijn hoofd herkende ik de laatste: De Nationale Synode van Dordrecht, een doek 196 x 172 cm, hangend in het Oude Raadhuis, toegeschreven aan Pouwels Weyts de Jonge (+1629 in Delft).

Er zijn wat subtiele verschillen tussen gravure en doek. De gravure zoals in de Volkskrant stond afgedrukt werd in de catalogus niet vermeld. In de catalogus wordt het ook als onzeker beschouwd op Weyts de Jonge de maker is: het is zijn enige schilderij en hij was eigenlijk kunsthandelaar van zijn beroep. Gesuggereerd is dat hij slechts als agent gefungeerd heeft voor een andere schilder. Kan ik nu uit de gravure afleiden dat er inmiddels meer bekend is?
Overigens: waarom inspireert deze prent mij? Tja, uitvoerig diepte-psychologisch onderzoek zou daar uitsluitsel over moeten geven, maar ik denk dat het schilderij mij doet denken aan de afbeelding van Mozart in de Weense vrijmetselaarsloge "Zur neugekrönten Hoffnung" (ca 1786).

Terug naar de Synode. Er bestaat nog een prent, van François Schillemans (een middelburgse graveur die ca 1575 - 1620 leefde), waarop het schilderij vermoedelijk gebaseerd is.

Op deze prent zijn - nog steeds volgens de catalogus, want zelf zie ik het verschil niet - de remonstranten aanwezig die pas op de 23ste zitting van 7 december 1618 erbij waren geroepen en op de 57ste zitting, 14 januari 1619 er weer uit waren gezet. Het schilderij lijkt veel op de prent, behalve dat er op het schilderij op de voorgrond vrouwen te zien zijn, die op de prent ontbreken.
De beschrijving in de catalogus geeft ook keurig weer waar het allemaal over ging en wie er waar zitten op het schilderij. Ik heb dat allemaal nog eens zuchtend doorgelezen. Een korte versie staat op wikipedia en een langere versie is hier terug te vinden.
Wat een haarkloverij! Wat zal God daar nou van vinden? Ik beschouw het als een slecht voorteken dat ze die synode in de Kloveniersdoelen hebben gehouden - da's vragen om moeilijkheden.
Mijn ouders hebben hun best gedaan mij een katholieke indoctrinatie mee te geven - ook een geloof met een historie als het om scherpslijperij gaat. Ik ben er dan ook uitgestapt zodra ik voor mijzelf mocht denken. Maar met Rooms-katholieken, oud-katholieken, een klein groepje vrijzinnig-katholieken en nog wat reli-shoppers die overal wel zo'n beetje in geloven als het niet te veel moeite kost is het geheel toch overzichtelijker dan bij de protestanten.

"Hoe zit het nou bij jullie" vroeg ik tijdens mijn conservatoriumstudie koordirectie ooit eens aan een bevriende organist van andere huize. "Nou kijk", zei-ie, en pakte een A4-tje. Hij begon in 1517 bij Luther en eindigde onderin (het was 1983) bij een reeks afsplitsingen waar hij zichzelf overigens op een van de laatste loten plaatste. "Sinds een paar jaar", zei hij er nog bij.
Toch een aardige vent overigens, waaruit maar weer blijkt dat je iemand niet op zijn geloof moet beoordelen.